آیا ایران و روسیه به سمت مشارکت استراتژیک حرکت می کنند؟


آیا ایران و روسیه به سمت مشارکت استراتژیک حرکت می کنند؟در رفتن حسین موسوی مذاکره کننده ارشد سابق هسته ای در دانشگاه پرینستون و کارشناس امنیت هسته ای و سیاست خاورمیانه. وی همچنین رئیس سابق کمیته روابط خارجی امنیت ملی ایران بوده است.

به گزارش فرارو به نقل از منافع ملی، اگرچه روسیه و ایران با یکدیگر همکاری می کنند و روابط خوبی دارند، اما این مشارکت هنوز تا تبدیل شدن به یک مشارکت استراتژیک واقعی فاصله دارد.

در سفر اخیر ابراهیم رئیسی رئیس جمهور ایران به روسیه، تعدادی قرارداد با شرکت های نفت و گاز روسیه برای ساخت پالایشگاه ها و انتقال فناوری و تجهیزات در بخش انرژی امضا شد. این دیدار همچنین با انتقادهایی از داخل ایران درباره مسائل مربوط به رعایت پروتکل دیپلماتیک و دستاوردهای توافقنامه های امضا شده مواجه شد. علاوه بر این، اگرچه روابط خوب بین مسکو و تهران برای ثبات و امنیت منطقه مهم است. تحقیقات کمی در مورد اینکه آیا رابطه فعلی شبیه یک مشارکت استراتژیک است یا یک اتحاد انجام شده است.

پوتین اولین رئیس جمهور روسیه است که از زمان سفر جوزف استالین رهبر وقت شوروی در سال 1943 به ایران سفر می کند. از سال 2007، پوتین دو بار برای شرکت در اجلاس سواحل دریای خزر به تهران سفر کرده و هر بار با مقام معظم رهبری دیدار کرده است. او در سال 2007 به پوتین گفت که «روسیه به نفع ایران قوی است» که پوتین در پاسخ گفت: «منافع مردم روسیه به ایران قوی و تأثیرگذار در سطح بین‌المللی بستگی دارد».

قبل از پیروزی انقلاب 1979، ایالات متحده کنترل کاملی بر سیاست ایران داشت. پس از انقلاب و در طول جنگ طولانی صدام حسین علیه ایران، واشنگتن و مسکو قویا از حمله عراق به ایران حمایت کردند. اما پس از جنگ ایران و عراق، مسکو سیاست خود را در قبال تهران تغییر داد و به دنبال دوستی با این کشور بود، در حالی که آمریکا و غرب سیاست خصمانه را در پیش گرفتند. کاهش تنش بین تهران و مسکو پیامدهای مهمی بر ژئوپلیتیک منطقه داشته است.

مقام معظم رهبری فرمودند تهران و مسکو باید همکاری خود را برای منزوی کردن آمریکا و ایجاد ثبات در خاورمیانه افزایش دهند. در نتیجه، تهران و مسکو سیاست های خود در خاورمیانه را به سمت انزوای آمریکا تغییر داده اند. حمایت کامل تهران و مسکو از سقوط رژیم اسد در سوریه جلوگیری کرد، در حالی که آمریکا و متحدانش از جنگ در سوریه با هدف سرنگونی بشار اسد حمایت کردند.

حوزه های زیادی وجود دارد که ایران و روسیه می توانند نقاط مشترکی پیدا کنند. هر دو کشور با گروه های سنی تندرو از جمله داعش و القاعده می جنگند. هر دو کشور به حقوق بشر، تروریسم و ​​ریاکاری یکجانبه آمریکا اشاره می کنند. هر دو کشور در حال مبارزه با تحریم های ایالات متحده هستند و امیدوارند که تسلط دلار نفتی در امور مالی و تجارت جهانی را خنثی کنند. از نظر اقتصادی، مجاورت جغرافیایی و پیوندهای ترانزیتی احتمالاً تجارت بین دو کشور را افزایش می دهد. کریدور تجاری شمال – جنوب که از قفقاز و خلیج فارس و شهرهای تاریخی هند می گذرد احیا می شود. رویای دیرینه روسیه برای دستیابی به آب های گرم خلیج فارس ممکن است به زودی محقق شود.

با این حال، بین ایران و روسیه در موضوعات کلیدی نیز اختلافات قابل توجهی وجود دارد. به عنوان مثال، روسیه روابط استراتژیک با اسرائیل دارد و به دنبال جلب نظر ترکیه و عربستان سعودی و فاصله گرفتن از آمریکا بوده است. در مورد مسائل انرژی، روسیه و ایران بر سر صادرات گاز به اروپا اختلاف نظر دارند. نمونه دیگر اختلافات اسلامی است. ایران یک کشور شیعه است، در حالی که اکثر مسلمانان روسیه سنی هستند. روسیه و اسرائیل نیز شرکای استراتژیک هستند، در حالی که ایران به اسرائیل به عنوان یک دشمن نگاه می کند. علاوه بر این، روسیه و ایالات متحده در برخی زمینه ها دارای منافع مشترک هستند. تجدید حیات بورژوازی برای جلوگیری از تبدیل شدن ایران به یک کشور مجهز به سلاح هسته ای یکی از اتفاقات نادر است. علاوه بر این، نه روسیه و نه ایالات متحده خواهان جنگ دیگری در خاورمیانه نیستند. در حال حاضر دو دیدگاه متضاد میان ایرانیان درباره روابط تهران و مسکو وجود دارد.

دیدگاه اول به سابقه طولانی سیاست های روسیه علیه ایران در گذشته مانند جنگ های روسیه علیه ایران، اشغال نیمی از ایران توسط روسیه، از دست دادن 17 شهر ایران در قفقاز به دست تزار و صدام اشاره دارد. حمایت مسکو از حمله نظامی آمریکا این نگاه به ایران نشان می دهد که نباید به روسیه اعتماد کرد و وابستگی ایران به روسیه ناقض اصل “نه غربی نه شرقی” جمهوری اسلامی ایران است.

دیدگاه دوم به منافع مشترک دو کشور در حال حاضر اشاره دارد. کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه، با تایید این ایده، تاکید کرد که سفر رئیس جمهور به روسیه “نقطه عطفی” در روابط دو کشور است. وی گفت: زریست های ایرانی از روسیه متنفرند اما روسیه امروزی با روسیه زری متفاوت است. روسیه با غرب روبروست و پوتین و نزدیکانش دیدگاه مثبتی نسبت به ریاست جمهوری دارند.»

با وجود منافع مسکو و تهران در زمینه های مختلف، این برای یک مشارکت استراتژیک کافی نیست. دستیابی به یک مشارکت استراتژیک نیازمند یک چارچوب قانونی، نظارتی و سازوکار عملی برای همکاری پایدار بین دو کشور است. با این حال، روابط دوجانبه بین مسکو و تهران در حال حاضر تیره است. به عنوان مثال، در سال 2007، دو کشور برنامه های بلندپروازانه ای را برای افزایش تجارت سالانه به 200200 میلیارد در یک دوره ده ساله متصور شدند، در حالی که پانزده سال بعد، ایران و روسیه اکنون تنها چهار حجم تجارت سالانه دارند.

علاوه بر این، یک مشارکت استراتژیک مستلزم حمایت عمومی و عمومی گسترده از هر دو طرف است. در عین حال موضوع اعتماد روسیه و مردم ایران به ویژه در طرف ایرانی مانعی بر سر راه گسترش همکاری ها است. به طور کلی، هر یک از طرفین، طرف دیگر را متهم می کند که کشور مقابل را ابزاری برای چانه زنی و رقابت با غرب می بیند. آندری کورتونوف، رئیس وزارت امور خارجه روسیه معتقد است که روابط کنونی روسیه و ایران را می توان به عنوان یک “ائتلاف تاکتیکی” و نه یک مشارکت استراتژیک توصیف کرد.

واقعیت این است که دشمنی فزاینده ایران و آمریکا به نفع روسیه است، در حالی که دشمنی فزاینده روسیه و آمریکا به نفع تهران است. راهبرد کنونی ایران در قبال مسکو مبتنی بر دیدگاه دوم است که «تزار سرخ» (روسیه باستان) و «تزار سفید» (روسیه امروزی) متفاوت است و اینکه ایران امروز با «تزار سفید» سروکار دارد. با چنین دیدگاه و اتفاق نظری، رئیس جمهور و دولت ایران، علیرغم اینکه ایران مشتاق پیشبرد روابط است، مسکو را آماده یک اتحاد استراتژیک نمی بینند. رئیسی در دیدار با پوتین گفت: روابط تهران و مسکو در مسیر روابط راهبردی قرار دارد. با این حال، واقعیت این است که اگرچه روسیه و ایران با یکدیگر همکاری می کنند و روابط خوبی دارند، اما این همکاری با یک مشارکت استراتژیک واقعی فاصله دارد.


تمامی اخبار به صورت تصادفی و رندومایز شده پس از بازنویسی رباتیک در این سایت منتشر شده و هیچ مسئولتی در قبال صحت آنها نداریم