لایحه بودجه 1401; اصلاحات لازم


در رفتن لایحه بودجه کل کشور 1401 با 174 رای از مجموع 260 نماینده حاضر به تصویب رسید. جزئیات این لایحه هم اکنون به کمیسیون تلفیق بودجه ارسال شده و برای بررسی به صحن علنی برگردانده می شود.

به گزارش فرارو، با این حال، کمیسیون تلفیق بودجه سال 1401 در گزارش اولیه خود از کل بودجه، نظر مثبتی را ارائه کرد. به گفته کمیسیون، دولت سعی کرده از ایجاد بدهی جدید و انتقال آن در سال های آینده جلوگیری کند و با تکیه بر منابع پایدار در لایحه، پایه مالی را افزایش داده است.

این کمیسیون همچنین گفت: در بودجه شرکت های دولتی با وجود کار دولت و قیمت های مصوب سال آینده، حدود 450 هزار میلیارد تومان منابع برای سرمایه گذاری پیش بینی شده است.

همچنین کمیسیون تلفیق بودجه سال 1401 به گزارش صندوق بین المللی پول درباره چالش های پیش روی اقتصاد ایران اشاره کرده و معتقد است با وجود چنین چالش های بزرگی، دولت بودجه سال آینده را تهیه کرده است.

وابستگی تولید به واردات و کاهش صادرات غیرنفتی، کاهش کسری بودجه دولت و فشار بر منابع ارزی، افزایش نرخ واقعی ارز و ایجاد سهمیه ارزی و بحران ارزی، کاهش درآمد منابع بودجه، رشد منفی سرمایه گذاری بیش از در 50 سال گذشته، چالش های افزایش 49.7 درصدی پایه اقتصادی کشور و کاهش توان رقابتی تولیدکنندگان داخلی توسط کمیسیون تلفیق بودجه سال 1401 عنوان شده است.

در مقابل، کارشناسان و تحلیلگران بودجه می گویند که دولت در بسیاری از این موارد چالش های اقتصادی را در نظر نگرفته است.

وابستگی بودجه به نفت به سرعت افزایش یافته است

در همین رابطه مهدی پازوکی، اقتصاددان و تحلیلگر بودجه در گفت و گو با فرارو گفت: انتقادات اساسی به لایحه بودجه 1401 وارد است که امیدوارم مجلس به آن رسیدگی کند. یکی از مسائل این است که وابستگی بودجه به نفت به سرعت افزایش یافته است. اگر این بند را با لایحه 1400 دولت روحانی مقایسه کنیم، می بینیم که درآمد حاصل از فروش نفت حدود 176 هزار میلیارد تومان بوده که مجلس انقلاب به 349 هزار میلیارد تومان یعنی حدود 200 درصد افزایش داده است. . در حال نمایش. اکنون دولت در لایحه ۱۴۰۱ فروش نفت و فرآورده های نفتی را به ۳۸۱ هزار میلیارد تومان رسانده است. همچنین درآمد صندوق توسعه ملی از 36 هزار میلیارد تومان به 135 هزار میلیارد تومان افزایش یافته است که حکایت از افزایش سه برابری دارد. صندوق توسعه ملی نیز به معنای نفت است. بنابراین وابستگی این بودجه به نفت افزایش یافته است.

وی افزود: اما از سوی دیگر تدوین کنندگان بودجه می گویند ما این بودجه را در شرایطی نوشته ایم که وابسته و مرتبط با مذاکرات رفع تحریم ها نیست. به نظر من این غیر واقعی و غیر منطقی است. زیرا اگر مذاکرات تمام نشود، این درآمد نفتی به دست نمی آید. اما اگر برهم اتفاق بیفتد و سیاست ارتباط با تمام دنیا به جای مقابله با دنیا در چارچوب منافع ملی باشد، این درآمد نفت محقق خواهد شد. پس پارادوکس اینجاست.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به دولتی شدن اقتصاد در بودجه سال آینده افزود: نکته دوم این است که بودجه 1401 گام های بلندی در راستای دولتی شدن اقتصاد ایران برداشته است. در این شرایط، واگذاری شرکت های دولتی از 245 هزار تومان در سال 1400 به 71 هزار میلیارد تومان در سال آینده کاهش یافته است، یعنی دولت شرکت های کمتری را واگذار خواهد کرد. از سوی دیگر، یکی از ایرادات مجلس انقلاب در بودجه 1400 این بود که نمایندگان سازمان هواپیمایی کشوری بر اساس لابی گری های غیرمنطقی و غیرمنطقی، نهاد دولتی را به یک شرکت دولتی تبدیل کردند. در نتیجه این اقدامات تعداد شرکت های دولتی در قانون بودجه به 1000 شرکت افزایش یافته است.

پازوکی افزود: متاسفانه بودجه شرکت های دولتی در لایحه سال آینده افزایش یافته است. بر اساس آمار، بودجه شرکت های دولتی 42 درصد افزایش یافته است. البته بخشی از این رشد ناشی از رشد طبیعی سرمایه گذاری است، اما تفکر غالب در دولتی شدن اقتصاد است. به یک معنا گسترش شرکت های دولتی به معنای ایجاد حریم خصوصی برای وزارتخانه ها و دستگاه های اجرایی کشور است. همانطور که می بینید قرار بود کمیته امداد یک سازمان مردم نهاد باشد اما اکنون 90 درصد بودجه آن توسط دولت تامین می شود. از طرفی ما سازمان های بهزیستی، بنیاد هوتاتما و سایر بنیادها را داریم که به موازات هم کار می کنند. باید همینطور باشد. وزارت رفاه در دولت آقای خاتمی برای راه اندازی مغازه های موازی راه اندازی شد. اما متاسفانه روز به روز در حال گسترش بود.

وی افزود: در حال حاضر کشور نیازمند اصلاح حکمرانی است. الان متأسفانه هرکسی می رسد با قطار یک گروه می آورد. مثلاً در همین مجلس شورای اسلامی هر نماینده به چند نفر نیاز ندارد. اما می بینیم که دولت صدها نفر را به مجلس منصوب کرده است و آنها از مجلس حقوق نمی گیرند و حقوق و مزایای آنها را دولت پرداخت می کند. بنابراین اصلاحات اداری باید توسط خود مجلس آغاز شود. اما اکنون شاهد افزایش روز به روز بودجه مجلس هستیم.

یک تحلیلگر بودجه گفت: موضوع دوم بحث مغازه های پژوهشی است. ببینید حوزه علمیه جامعه اینقدر پول می گیرد، بعد آمدند دانشکده معارف اسلامی تأسیس کردند که در دانشگاه تهران تدریس کنند، آن وقت ما دانشگاه الهیات داریم. اما چرا باید به جای انتقال فناوری و ارتقای کیفیت دانشگاه هایمان به سراغ گسترش دانشگاه ها در سراسر کشور برویم؟ در حال حاضر اکثر شهرهای درجه دو و سه ایران بیش از یک دانشگاه دولتی دارند و این خلاف عدالت است. در واقع این دانشگاه ها به کارخانه کاغذ سازی تبدیل شده اند. از سوی دیگر نماینده حوزه انتخابیه خود فردا رای نمی آورد و رئیس یکی از این دانشگاه ها می شود. حالا بروید ببینید در شهرهای درجه دو و سه چند دانشگاه دولتی وجود دارد. ببینید مثلاً در شهری مثل گرمسار یا قبل از انقلاب در قم دبیرستان بود اما الان ۷ دانشگاه دولتی در شهر وجود دارد. تأسیس دانشگاه در شهر تبریز و سایر شهرها به همین ترتیب در حال رشد است.

وی افزود: اما بررسی ها نشان می دهد که هزینه های ما بسیار بیشتر از درآمد ماست، در واقع دولت در حال رشد است و اگر می خواهید جلوی تورم را بگیرید باید هزینه های غیرضروری دولت را کاهش دهید، مثلا ستاد انقلاب فرهنگی است. یکی از این جاهاست که بودجه آن باید به شدت محدود شود.اما متأسفانه به نظر می رسد بودجه دبیرخانه ستاد انقلاب فرهنگی به شدت افزایش یافته است.یعنی دبیرخانه با ده نفر اداره می شود زیرا دبیرخانه سیاست توسعه را نمی نویسد. .

پازوکی گفت: از نظر حقوق باید 20 درصد بین فرد دیپلم و لیسانس تفاوت وجود داشته باشد. برای فردی که دارای مدرک لیسانس، فوق لیسانس یا دکترا است نیز باید همینطور باشد. اما این یک نفر 20 برابر دیگری حقوق نمی گیرد. چنین چیزی در دنیا وجود ندارد. به نظر من حل این موضوع وظیفه ذاتی دفتر امور اداری و استخدامی است. برای تنظیم نظم و انضباط اداری طراحی شده است. اما می بینید، آنها هر روز سازمان را تغییر می دهند. در همین سازمان، این برنامه در مهرماه با معاونان ادغام شد و در دسامبر دوباره تقسیم شد. این نشان می دهد که آنها به مشکلات علمی رسیدگی نمی کنند. کشور را نمی توان به این شکل اداره کرد.

وی گفت: در نمونه دوم می بینیم که حقوق مدیران سازمان های اداری و استخدامی در سطح معاون وزیر دریافت می شود. مدیرکل آموزش و پرورش تهران که هزاران کارمند دارد به جز ادارات اداری و استخدامی کمتر از یک مدیر حقوق می گیرد؟ وی در دولت احمدی نژاد با در اختیار داشتن امکانات لازم، حقوق مدیران کل را تا سطح معاونان وزیر افزایش داد. این یک عیب بزرگ است. پس اگر بتوانیم انضباط اداری و همچنین انضباط مالی در نظام بانکی و انضباط مالی در سند بودجه ایجاد کنیم، سلامت اقتصادی به اقتصاد ایران باز می گردد و سپس به سمت ثبات اقتصادی حرکت می کنیم. از سوی دیگر سیاست داخلی بسیار مهم است. فکر می کنم اگر 100 مشکل ایران را در نظر بگیرید، 20 درصد آن مربوط به امور خارجی و 80 درصد مربوط به مشکلات مدیریت داخلی شما است. مشکل ما این است که از علم برای رویارویی با مشکلات استفاده نمی کنیم و به همین دلیل از رقبای منطقه عقب هستیم. از طرفی خیلی ها به اسم علم مغازه ساخته اند. هیچ اقتصاد در دنیا باقی نمانده است. این به این معنا نیست که شهید سدار، کارشناس مبانی اقتصاد اسلامی، این را می گوید. چیزی به نام اقتصاد اسلامی وجود ندارد. ما نظام اقتصادی اسلام را داریم. با این حال فکر می کنم اگر علمی و منطقی عمل کنیم و هزینه های غیر ضروری را کاهش دهیم، قطعا بسیاری از مشکلات ما برطرف می شود. امروز ما نیاز به حکمرانی خوب داریم.

وی با بیان اینکه باید بر تجربیات کشورهای توسعه یافته تمرکز کنیم، گفت: نیاز به فرار مالیاتی بیشتر و بازیابی مالیات از این مقوله وجود دارد. دولت ایران باید دو موضوع را در دستور کار خود قرار دهد. ابتدا باید یک سیستم مالیاتی کارآمد ایجاد شود. با طراحی نظام مالیاتی و استفاده از علوم انسانی (بخوانید تجربه کشورهای پیشرفته) می توان از فرار مالیاتی جلوگیری کرد و مالیات را منبع اصلی بودجه دولت قرار داد. حالا اگر به بودجه نگاه کنید می بینید که بنیاد مستضعفان و آستان قدس از دولت پول می گیرند. اما اگر شرکت های آنها درآمد داشته باشند، باید مالیات بپردازند. ما باید اطمینان حاصل کنیم که همه کسانی که فعالیت اقتصادی و درآمد دارند مالیات بپردازند.

وی افزود: در مرحله دوم طراحی سیستم تامین اجتماعی کارآمد باید در دستور کار قرار گیرد. البته منظورم سازمان تامین اجتماعی نیست، بلکه بخشی از آن سیستم است. چون الان ده ها مغازه از دولت پول می گیرند و همه باید همین طور باشد. چرا الان کمیته امداد و بهزیستی با هم نیستند؟ دو رئیس، دو مدیرکل جذب، دو مدیرکل فناوری، دو مدیرکل، دو مدیرکل روابط عمومی و… دارد. و ادغام آنها باعث کاهش هزینه های دولت می شود.

پازوکی گفت: «نکته غم انگیز این است که هیچکس در کشور حاضر به سرمایه گذاری نیست. به همین دلیل اگر قرار است در کشور سرمایه گذاری شود باید فضای کسب و کار ایجاد شود. فضای کسب و کار بازگرداندن شفافیت در اقتصاد ایران به منظور ایجاد رقابت سالم بین شرکت ها است. ببینید الان بنیاد شهید در حال ساخت بزرگترین مجتمع تجاری خاورمیانه در جاده میرداماد است. چرا باید بنیاد شهید وارد چنین منطقه ای شود یا کمیته امداد در اردن راه اندازی کند؟

وی گفت: نکته بعدی این است که درآمد دولت باید ایجاد شود. به عنوان مثال، خانه سازمانی توزیع اجاره برای برخی افراد نیست. فلانی مدیرکل است، خانه اش را اجاره می دهد و بعد می رود با ماهی 30 تا 40 هزار تومان در خانه سازمان می ماند. سپس به هزینه های بالای نگهداری این خانه ها نگاه کنید. بنابراین، به جای تزریق پول قدرتمند، دولت می‌تواند با ایجاد دارایی، یعنی با فروش دارایی‌های ضروری، از افزایش نقدینگی و افزایش تورم جلوگیری کند. متاسفانه، این مورد نیست. به سواحل دریای خزر بروید، از بندر انجلی توسط خضرآباد، ساری، غار و تمامی دستگاه های اجرایی شهرستان ساخته شده است. چه کسی هزینه نگهداری سالانه را پرداخت می کند؟ واضح است که دولت باید پرداخت کند.


تمامی اخبار به صورت تصادفی و رندومایز شده پس از بازنویسی رباتیک در این سایت منتشر شده و هیچ مسئولتی در قبال صحت آنها نداریم